GEZIN & SCHOOL
Emigreren met kinderen naar Spanje
School, taal en het dagelijks leven na emigratie…
Emigreren met kinderen betekent dat je niet alleen voor jezelf een nieuw leven opbouwt. Ook je kinderen beginnen opnieuw. Een nieuwe school, een andere taal, nieuwe vrienden en een ander dagelijks ritme.
Veel ouders kijken vooraf vooral naar welke school goed is. Maar minstens zo belangrijk is de omgeving waarin je gaat wonen. Want een fijne school alleen bepaalt niet of een kind zich ergens thuis gaat voelen.
Hier zetten we de belangrijkste dingen op een rij.
Eerst de locatie
Voordat je een school kiest, is het verstandig om goed naar de omgeving te kijken waarin je wilt wonen. Welke scholen zijn er en welke talen worden daar gebruikt? Hoe groot is de afstand naar school en welke sportclubs, activiteiten, parken en ontmoetingsplekken zijn er in de omgeving?
Kijk ook naar het dagelijks leven buiten school. Hoe afhankelijk zijn jullie van de auto? Wonen er andere gezinnen in de omgeving? En kies je bewust voor een internationale omgeving of juist voor een plek waar voornamelijk Spaanse gezinnen wonen?
Een groot huis met privacy en een eigen zwembad kan fantastisch zijn. Maar als je kind voor school, vrienden, sport en iedere activiteit afhankelijk is van jou en de auto, kan het dagelijks leven anders uitpakken dan je vooraf had bedacht.
Het sociale leven werkt anders
Ga er niet automatisch vanuit dat kinderen in Spanje na school bij elkaar aanbellen en vervolgens de hele middag voor de deur spelen zoals we dat uit Nederland of België kunnen kennen.
Het sociale leven speelt zich hier vaak anders af. Na school gaan kinderen naar huis, eten ze, hebben ze huiswerk of gaan ze naar sport en andere activiteiten. Afspreken gebeurt vaker bewust en kinderen ontmoeten elkaar bijvoorbeeld in een park, op een plein of bij een sportvereniging.
Kijk daarom niet alleen of er kinderen in de wijk wonen, maar vooral naar waar kinderen elkaar in die plaats daadwerkelijk ontmoeten. Zijn er parken, sportclubs, pleinen en gemeentelijke activiteiten? En kunnen oudere kinderen daar later zelfstandig naartoe?
Vooral wanneer kinderen ouder worden, kan dat steeds belangrijker worden.
Internationaal wonen of juist heel Spaans?
Ook de omgeving die je kiest kan invloed hebben op de eerste periode na emigratie.
In een plaats waar veel Nederlandse, Belgische en andere internationale gezinnen wonen, kan de landing wat zachter zijn. Er zijn vaak meer kinderen die zelf ooit zonder Spaans op school zijn begonnen. Ouders herkennen elkaars vragen en je vindt soms sneller aansluiting. Dat kan vooral in het begin heel prettig zijn.
Wil je juist in een klein Spaans dorp of verder het binnenland in wonen, houd dan rekening met een grotere overgang. Er zijn mogelijk minder internationale gezinnen en er wordt minder Nederlands of Engels gesproken. Lokale tradities en omgangsvormen kunnen een grotere rol spelen en je komt misschien terecht in een hechtere gemeenschap waar families elkaar al lange tijd kennen. Ook kunnen de afstanden naar voorzieningen en activiteiten groter zijn.
Dat hoeft absoluut geen nadeel te zijn. Misschien is dat juist precies het Spaanse leven waar jullie naar zoeken. Maar integreren vraagt daar mogelijk meer van het hele gezin. Spaans spreken, zelf contact zoeken en je aanpassen aan lokale gewoontes worden dan nog belangrijker.
Kijk daarom niet alleen naar waar je het mooiste huis kunt kopen, maar vooral naar waar jullie als gezin een leven kunnen opbouwen.
Welke soorten scholen zijn er?
In Spanje kom je grofweg drie vormen van onderwijs tegen.
Openbare school – colegio público
Openbare scholen worden door de overheid gefinancierd en zijn in principe gratis. Je kunt als ouder wel kosten hebben voor bijvoorbeeld materialen, boeken, comedor of activiteiten.
Bij openbare scholen werkt de schoolkeuze niet overal hetzelfde als in Nederland of België. Je kunt niet altijd simpelweg zelf een school uitkiezen en je kind daar inschrijven. Je woonadres kan een rol spelen bij de scholen waarvoor je in aanmerking komt en bij de uiteindelijke plaatsing.
Hoe dit precies geregeld is, verschilt per autonome regio, gemeente en moment van inschrijving. Ga je met kinderen emigreren? Kijk daarom niet alleen welke scholen je aanspreken, maar onderzoek ook hoe de schoolkeuze geregeld is in de plaats waar je overweegt te gaan wonen.
Concertado
Een colegio concertado zit tussen openbaar en volledig particulier onderwijs in. Deze scholen worden deels door de overheid gefinancierd, maar kunnen daarnaast eigen bijdragen en kosten hebben.
Privé en internationaal onderwijs
Privéscholen worden particulier gefinancierd en vragen schoolgeld. Hieronder vallen ook veel internationale scholen.
Welke vorm het beste past, hangt af van je kind, jullie budget, woonplaats en plannen voor de toekomst.
Hoe is school in Spanje opgebouwd?
Het Spaanse onderwijssysteem is anders opgebouwd dan in Nederland en België.
Infantil – 0 tot 6 jaar
Educación Infantil bestaat uit twee fases: 0–3 jaar en 3–6 jaar. Vooral de tweede fase kun je een beetje zien als de kleuterperiode. Onderwijs is in deze jaren nog niet verplicht.
Primaria – 6 tot 12 jaar
Vanaf ongeveer 6 jaar begint Educación Primaria. Deze periode duurt zes schooljaren.
Secundaria / ESO – 12 tot 16 jaar
Daarna gaan kinderen naar Educación Secundaria Obligatoria, meestal afgekort tot ESO. Dit duurt vier schooljaren en valt nog onder de leerplicht.
Na de ESO kunnen jongeren verder met bijvoorbeeld Bachillerato of een beroepsgerichte opleiding binnen Formación Profesional (FP).
Goed om te weten: in Spanje wordt na de basisschool niet op dezelfde manier als in Nederland direct verdeeld over vmbo, havo en vwo. Kinderen gaan na Primaria in principe door naar de ESO. Binnen het onderwijs kunnen natuurlijk wel verschillen bestaan in begeleiding, vakken, ondersteuning en de route die een leerling uiteindelijk volgt.
Dat maakt het lastig om een Spaanse klas of opleiding één-op-één te vergelijken met het Nederlandse systeem.
Kort onthouden:
Infantil → 0–6 jaar
Primaria → 6–12 jaar
ESO → 12–16 jaar
Daarna → onder andere Bachillerato of FP
Welke taal krijgt je kind op school?
Dit is iets om vóór het kiezen van een regio uit te zoeken. Spaans is namelijk niet overal de enige taal die je kind op school tegenkomt.
Afhankelijk van de autonome regio kan ook een regionale officiële taal onderdeel zijn van het onderwijs. Denk bijvoorbeeld aan Valenciaans in de Comunidad Valenciana, Catalaans in Catalonië, Galicisch in Galicië en Baskisch in Baskenland.
Hoe het taalonderwijs precies is ingericht, verschilt per regio, school en onderwijsmodel. Vraag daarom bij een school altijd welke talen worden gebruikt en hoeveel onderwijs daarin wordt gegeven.
Mijn kind spreekt nog geen Spaans
Voor veel ouders is dit één van de grootste zorgen. Kinderen kunnen een nieuwe taal snel oppakken, maar dat betekent niet dat het vanzelf gaat.
Een kind dat zonder Spaans op school begint, probeert tegelijkertijd de lessen te begrijpen, Spaans te leren en mogelijk ook nog een regionale taal te leren. Ondertussen moet het nieuwe vrienden maken, wennen aan een ander schoolsysteem én wennen aan een nieuw land en leven.
Dat kan behoorlijk intensief zijn.
De eerste maanden kunnen schoolresultaten tegenvallen of kan een kind na school erg moe zijn. Kijk daarom niet alleen naar cijfers. Let ook op hoe je kind zich voelt, of het aansluiting vindt, steeds meer durft te praten en met plezier naar school gaat.
Geef het tijd.
Openbare of internationale school?
Een internationale school kan aantrekkelijk lijken wanneer je kind nog geen Spaans spreekt. Maar kijk ook naar jullie plannen voor de langere termijn.
Wil je echt een leven in Spanje opbouwen? Dan kan een Spaanse school juist helpen bij het leren van de taal en het opbouwen van contacten in de omgeving.
Woon je tijdelijk in Spanje of verwacht je later weer internationaal te verhuizen, dan kan internationaal onderwijs juist beter aansluiten.
Er bestaat geen schooltype dat voor ieder emigratiegezin de beste keuze is.
De belangrijkste vraag is: welke school past bij ons kind en bij het leven dat wij in Spanje willen opbouwen?
Heeft je kind extra ondersteuning nodig?
Heeft je kind dyslexie, ADHD, autisme, taal- of leerproblemen, een ontwikkelingsachterstand of om een andere reden extra ondersteuning nodig? Ga er dan niet vanuit dat het Spaanse onderwijssysteem hetzelfde werkt als in Nederland of België.
Spanje kent wel degelijk extra ondersteuning op school. Je kunt bijvoorbeeld de term NEAE – Necesidades Específicas de Apoyo Educativo tegenkomen. Dit is een brede term voor leerlingen die specifieke onderwijsondersteuning nodig hebben.
Binnen scholen kun je onder andere professionals tegenkomen zoals PT – Pedagogía Terapéutica, voor ondersteuning van leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, en AL – Audición y Lenguaje, voor ondersteuning rondom taal, spraak en communicatie.
Het Spaanse systeem is sterk gericht op inclusief onderwijs. Waar mogelijk blijft een kind binnen het reguliere onderwijs en wordt gekeken welke ondersteuning daar kan worden geboden.
Er bestaan daarnaast ook specifieke voorzieningen en centra voor kinderen voor wie regulier onderwijs, ook met ondersteuning, niet voldoende passend is. Het systeem is dus niet één-op-één vergelijkbaar met het Nederlandse speciaal onderwijs.
Regel extra ondersteuning vóór je verhuist
Heeft je kind nu al extra ondersteuning?
Regel dit dan niet pas nadat je bent verhuisd.
Neem voordat je een school kiest contact op en vertel duidelijk wat je kind nodig heeft. Vraag welke ondersteuning de school heeft, of er PT en/of AL beschikbaar is en hoe ondersteuningsbehoeften worden beoordeeld. Bespreek ook welke documenten of onderzoeksverslagen ze willen ontvangen, of deze vertaald moeten worden, hoe ze kinderen begeleiden die nog geen Spaans spreken en wie binnen de school jullie aanspreekpunt wordt.
Neem relevante verslagen, onderzoeken en informatie van de huidige school mee naar Spanje.
Niet iedere school heeft exact dezelfde mogelijkheden. Juist daarom kan dit onderdeel zijn van je schoolkeuze.
Hoe schrijf je je kind in?
De precieze procedure verschilt per autonome regio, gemeente, schooltype en moment van inschrijving.
Er kunnen bijvoorbeeld identiteitsdocumenten, geboortegegevens of een geboorteakte, bewijs van woonadres of empadronamiento en gegevens van de vorige school worden gevraagd. Ook relevante medische of onderwijsinformatie en eventuele aanvullende documenten kunnen nodig zijn.
Emigreer je buiten de reguliere inschrijfperiode of midden in een schooljaar? Neem dan tijdig contact op met de betreffende gemeente, onderwijsinstantie of school. Welke documenten precies nodig zijn, controleer je altijd voor jouw eigen situatie.
NIE, padrón en residencia
Ook deze begrippen kom je als gezin tegen. Je padrón toont aan waar je bij de gemeente staat ingeschreven en je woonadres kan een rol spelen bij schoolprocedures en gemeentelijke voorzieningen.
Kinderen hoeven niet altijd vooraf apart een NIE aan te vragen. Bij de officiële registratie als EU-burger kan een NIE worden toegekend wanneer een kind dat nog niet heeft.
Welke kosten komen er bij school kijken?
Ook een schooluniform is in Spanje niet ongebruikelijk. Vooral op concertado-, privé- en internationale scholen kan een uniform verplicht zijn. Op openbare scholen is een volledig uniform veel minder gebruikelijk.
Soms bestaat het uit een compleet dagelijks uniform, soms alleen uit bepaalde kleding of een apart sporttenue. Houd er rekening mee dat dit extra kosten met zich mee kan brengen.
Vraag bij een school daarom niet alleen naar eventueel schoolgeld, maar ook naar de kosten voor uniform, sportkleding, boeken en materialen, comedor, vervoer en activiteiten. Zo krijg je een veel realistischer beeld van wat een school jullie daadwerkelijk per maand of schooljaar gaat kosten.
Schooltijden, comedor en opvang
Het dagelijkse schoolritme kan anders zijn dan je gewend bent en verschilt bovendien per school en regio.
Vraag daarom ook naar praktische zaken zoals schooltijden, comedor (schoolmaaltijd), de schoolbus, opvang, buitenschoolse activiteiten en sport via school of gemeente.
Zeker wanneer beide ouders werken, zijn dit belangrijke zaken om vooraf uit te zoeken.
En hoe zit het met geloof?
Iets wat je in Spanje vaker tegenkomt dan in Nederland of België, zijn scholen met een katholieke achtergrond. Vooral onder de colegios concertados en privéscholen zijn veel scholen oorspronkelijk vanuit een katholieke organisatie of congregatie ontstaan.
Dat betekent niet automatisch dat iedere school heel streng religieus is. Hoe zichtbaar het katholieke karakter in het dagelijkse onderwijs is, verschilt sterk per school.
Je kunt bijvoorbeeld te maken krijgen met godsdienstonderwijs of een alternatief vak, vieringen rondom katholieke feestdagen, een kapel of religieuze symbolen op school en activiteiten vanuit de katholieke traditie.
Vind je dit belangrijk of wil je dit juist niet? Vraag er dan tijdens een kennismaking met de school naar. Alleen de naam van een school vertelt niet altijd hoe religieus het dagelijkse onderwijs daadwerkelijk is.
Vergeet de lange zomervakantie niet
Spaanse kinderen hebben een lange zomervakantie. In veel regio's loopt deze grofweg van juni tot september.
Wanneer beide ouders werken, kan dat behoorlijk wat organisatie vragen. Afhankelijk van waar je woont zijn er bijvoorbeeld zomerscholen, sportkampen, dagkampen, gemeentelijke activiteiten en particuliere vakantieprogramma's.
Het aanbod en de tijden verschillen per gemeente. Ben je straks afhankelijk van opvang, neem dit dan al mee wanneer je een woonplaats kiest.
School is maar een deel van de landing
Een fijne school is belangrijk.
Maar daarmee ben je er nog niet.
Hoe een kind zich na een emigratie voelt, wordt niet alleen bepaald door wat er in de klas gebeurt. Vrienden, sport, de buurt en het gevoel ergens bij te horen zijn minstens zo belangrijk.
Daarna kan je huidige tekst beginnen met:
Een kind kan een geweldige school hebben en zich toch eenzaam voelen. Andersom kan school in het begin moeilijk zijn, terwijl je kind door sport, vrienden en activiteiten langzaam een eigen leven opbouwt.
Dat vind ik veel sterker voor Vamos Spanje, omdat het precies jullie boodschap raakt: niet alleen regelen waar je kind naar school gaat, maar nadenken over het leven dat je kind daarbuiten krijgt.
Heb je een vraag over emigreren met kinderen?
Ieder gezin en ieder kind is anders. Misschien twijfel je over een regio, wil je weten waar je bij een school op moet letten of weet je niet welke documenten je moet regelen.
Stuur ons gerust je vraag. Kunnen wij je niet zelf helpen, dan proberen we je in de juiste richting te wijzen.